• طبيعت بكر و كم نظير تنك مهر كه چشم هر بيننده ايي رابه خود خيره ميكند.

مناظر دیدنی و آبشار زیبای چک چک در بخش اسیر از دیگر جاذبه های چشم نواز این شهرستان می باشد

• نرگس زارهاي واقع در نو آباد اسیر كه از حيث نوع پرچم ، ژنوم ، گلازين و عط در كشور ما منحصر به فرد مي باشند.

تالاب فصلي وراوي ، هرج كه پذيراي پرندگاني همچون درنا و لكلك از مناطق سيبري است. يكي از منابع منطقه آب رودخانه شور است كه به علت عدم كيفيت قابل استفاده نمي باشد . آب مورد نياز كشاورزي و آشاميدني شهرستان از طريق زير زميني چون قنات ، چشمه و آب انبار ها تأمين مي گردد.

جمعیت

در سال 1382 كل جمعيت شهرستان مهر 61300 نفر بوده كه از اين تعداد 18300 نفر در بخش مركزي و 14850 نفر در بخش وراوي و 15650 نفر در بخش گله دار و 12000 نفر در بخش اسير ساكن بوده اند از اين تعداد 68 درصد در نقاط روستايي و 32 درصد در نقاط شهري ساكن هستند.تراكم نسبي جمعيت در سال 83 براي كل شهرستان 26 نفر در هركيلومتر مربع بوده كه اين رقم براي بخش مركزي 37 براي بخش گله دار 12و براي بخش وراوي و براي بخش اسير 16 نفر برآورد شده است.

• زنبور داري

تعداد كندوي عسل موجود در منطقه بیش از 350 كلني مي باشد كه از آن 2000 كيلو عسل به دست مي آيد.

• صنایع

در بخش صنايع مي توان به وجود پالايشگاه عظيم پارسيان ، كارخانه اسير ماكارون ، كارخانه يخ سازي ، صنايع بسته بندي پلاستيك و توليد ظروف يكبار مصرف اشاره كرد كه در ذيل پالايشگاه مختصراٌ مورد بررسي قرار مي گيرد.

• پالایشگاه پارسیان

در بخش انرژي با توجه به وجود ذخاير و منابع عظيم چهار گانه گازي آينده اي روشن در انتظار منطقه است.وجود پلايشگاه پارسيان به عنوان يكي از پارامتر هاي مهم ، رشد و رونق اقتصادي شهرستان را بيش از پيش سرعت بخشيده است .منابع تأمين گاز پالايشگاه در حال حاضر شامل ميادين تابناك و شانول مي باشد و در آينده ميادين وراوي و هما نيز به آن اضافه خواهد شد.

برآورد تعداد چاه هاي مورد نياز حفاري حوزه تابناك ، شانول و وراوي و هما بالغ بر حدود 25، 10، 7و 14 حلقه چاه مي باشد. طراحي اين پالايشگاه به منظور تصفيه گاز شيرين ، تفكيك ميعانات گازي به محصولات با ارزش تر شامل اتان ، پروپان ، بوتان و بنزين طبيعي مي باشد كه بخش اول آن با حضور رياست محترم جمهوري در تاريخ 25/6/82 با ظرفيت 21 ميبليون متر مكعب و 12 هزار بشكه در روز فعاليت خود را آغاز نموده است . به منظور انتقال گاز طبيعي توليدي لوله گازي از پالايشگاه پارس جنوبي / پارسيان/ جهرم /ارسنجان/ اصفهان دردست احداث است. گاز مورد نياز خط از طريق فاز 4و5 پارس جنوبي به ميزان 50 (م م م ر ) و پارسيان تا ميزان ( م م م ر ) تأمين مي گردد . خط لوله علاوه بر تأمين بخشي از گاز مورد نياز شمال كشور ، گاز مورد نياز شهرستان هاي جنوب استان فارس را نيز تأمين خواهد نمود . ازصنايع روستايي منطقه مي توان به تأ سيسات شارژر سيلندر گاز مايع ، عصاري ، كارگاه هاي بلوك زني ، تيرچه بلوك ، تهيه پودر سنگ و صنايع دستي كه مهمترين آن قالي ، قاليچه و جاجيم اشاره نمود .از معادن قابل توجهن منطقه نفت و گاز مي باشد كه قبلاً به آن اشاره شد.

• امور حمل و نقل

بخش حمل ونقل به عنوان يكي از مهمترين مزيت هاي اقتصادي در اين شهرستان به شمار مي رود . نزديكي به آب هاي خليج فارس ، قرا گرفتن در فاصله نزديك با فرودگاه بين المللي عسلويه ، قرار گرفتن برسر راه ارتباطي پالايشگاه پارسيان به پارس جنوبي راه ارتباطي شيراز / فراشبند / جم / عسلويه ، محور گله دار / علامرو دشت و اتوبان مهر/ فرودگاه شهرستان را به يكي از نقاط مهم استراتژيك تبديل نموده است. نزديكي به كشور هاي خليج فارس كه موجب انتقال سرمايه هاي كلاني به شهرستان شده ، خيرات و بركات فراواني رابه ويژه در زمينه هاي مذهبي و آموزشي نصيب شهرستان نموده است . مي توان با هدايت صحيح اين سرمايه ها در بخش اقتصادي به ايجاد اشتغال در اين شهرستان كمك شاياني كرد.

• سابقه تاريخي

وجود ابنيه و آثار باستاني موجود حكايت از قدمت هزار ساله اين منطقه دارد . براي نمونه مي توان به مسجد جامع اسیر و محوطه باستاني تمب بت واقع در روستاي شلدان در بخش اسیر اشاره كرد كه مربوط به اوخر دوره هخامنشي و اوايل دوره ساساني است.

• وقايع تاريخي

نقش منحصر به فرد قشون اعزامي از بخش ها ي مركزي ، وراوي ،اسیر و گله دار شهرستان در سرعت بخشيدن به تشكيل اولين حكومت اسلامي به رهبري سيد عبدالحسين لاري بر هيچ كس پوشيده نيست . براساس اسناد تاريخي خبر ورود اين قشون در روزنامه حبل المتين لندن نيز درج شده است. نقش مجتهد بزرگ فارس آیت الله سید علی اکبر فال اسیری در نهضت تنباکو و پیشوائی مردم شیراز در اکثر آثار مربوط به آن زمان ذکر شده است . همچنين با شروع جنگ تحميلي در سال 59 همگام با ساير هم ميهنان در دفاع از كيان اسلامي با اهداء صدها شهيد وفادار خود را به انقلاب آرمان هاي بلند آن اعلام نمودندبه گونه ای که از یک خانواده در بخش اسیر چهار نفر به درجه رفیع شهادت رسیده اند.

• آثار تاريخي

حمام وراوي

يكي از جالب ترين حمام هاي دوره قاجاري كه از دو فضاي پنج ضلعي همراه با تون حمام تشكيل شده است.

تخت پرس

در ارتفاع 400 متري روي سطح بخشي از كوهستان شمال روستاي هرج در بخش اسیر ديوار دفاعي به طول يكصد و پنجاه متر باقي مانده است.

استودان هاي خوزي

اين محوطه در دشت جنوبي به فاصله 9 كيلومتري جنوب شرقي مهر در جنوب شرقي شهر مهر در جنوب روستاي خوزي قرار دارد.

مسجد جامع اسیر

این مسجد در سال 99 هجری قمری در زمان خلافت عمربن عبدالعزیز ساخته شده و تا کنون چندین بار بازسازی شده است.

• ديگر آثار تاريخي شهرستان

خانه گبري واقع در شمال مهر، چاه در بي واقع در شرق روستاي قلعه سيد، قبرستان شول ، قلعه شلدان،قلات دیلا در اسیر، قبرستان قديمي زيغان، تنب زين : آثار به جا مانده از پادگان نظامي واقع در كوه مشرق به روستاي قلعه محمد علي قنات هاي واقع در تنگ مهر ، در تنگ مهر ، تنگ فاريا ، تنگ خوزي ، تنگ صادره ، جايشور ، تنگ شول و تنگ زيغان كه به دوره ساسانيان باز مي گردد.

برج هاي نگهباني واقع در شهر مهر و روستاهاي صادره ذو فارياب ، مسجد جامع فال ، قبرستان شاه محمد واقع در بخش اسیر ، قلعه سرگاه ، قلعه مير اسماعيل فال ، غارهاي ( كله كله )وقلعه تاریخی دیلا واقع در بخش اسیر .

فرهنگ

مردم شهرستان همگي مسلمان و داراي مذهب شيعه و در بعضي مناطق سني مي باشند . نژاد آنان آريايي و زبانشان فارسي است كه به علت نزديكي با كشورهاي خليج فارس و سابقه تاريخي هجوم انگليسي ها بعه بنادر بعضي كلمات لاتين نيز بدان وارد شده است . در زمينه برگزاري مراسم مذهبي و هم چنين مراسم ازدواج و غيره رسم و رسومات خاص خود را دارا است كه در فرصت هاي آتي بيشتر بدان پرداخته مي شود . به علت علاقه وافر مردم منطقه به اسلام و ائمه معصومين برگزاري مراسم سوگواري ائمه به ويژه امام حسين با تشريفات خاص صورت مي پذيرد كه ابعاد گسترده اين سوگواري به گونه اي ملموس در تعزيه نمود پيدا كرده است.

پیشینه تاریخی (زبان، فرهنگ و آداب و رسوم، قومیتها، آثار تاریخی)

از آنجایی که فارس در دوره هخامنشیان از اهمیت ویژه ای برخوردار و پادگان ها و کاخ های هخامنشیان در نقاط مختلف استان پراکنده بودند این منطقه نیز به دلیل موقعیت استراتژیک خصوصاً نزدیکی به خلیج فارس و بندر سیراف از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار یوده است. امروزه بازمانده های یکی از کاخهای هخامنشیان در روستای شلدان شهرستان مهر موجود می باشد این اثر از لحاظ معماری و نقش و نگارهایی که در دل آن کنده شده است شباهت بسیار نزدیکی به معماری تخت جمشید دارد. ستونها و سرستونهای این کاخ از نظر حجم و شکل عیناً سرستونهای تخت جمشید می باشد و گل لوتوس که از مشخصه های معماری تخت جمشید است در این اثر نیز وجود دارد وجو این اثر مهم تاریخی و آثار دیگری که معروف به خانه گبری می باشد و استودانهای دهستان خوزی و دیگر آثار مربوط به ایران باستان در این شهرستان حکایت از آبادانی و رونق زیاد آن در 2500 سال پیش دارد.

این منطقه نیز چون سایر نقاط کشور در طول تاریخ فراز و نشیبهایی داشته است. در مقاطعی از تاریخ بطرف آبادانی و رونق پیش رفته و گاهی نیز از رونق افتاده است. وجود معماری دوره اسلامی چون مسجد جامع فال و دیگر مشاجد و امامزاده ها و سنگ قبرهای برجای مانده از دوره اسلام و نوشته های جهانگردانی چون شاردن در دوره صفویه در ارتباط با رونق و آبادانی این منطقه و مهاجرت سادات محارم در دوره صفویه از مکه و مدینه به مرکز شهرستان مهر نشان از رونق و پویایی این شهرستان در طول تاریخ می باشد. مردم شهرستان مهر در طول تاریخ همواره مدافع اسلام آزادی و استقلال مملکت بوده اند چنانچه در زمان مشروطه با ساماندهی و اعزام قشون به یاری سید عبدالحسین لاری شتافته اند. فال اسیر شیرازی نیز نقش ارزنده ای در نهضت تنباکو داشته است و در جریان ملی شدن صنعت نفت و مبارزه با استعمار انگلیس در جنوب بنا به گفته کاوه بیات مردم منطقه مهر و گله دار نقش به سزایی داشته اند.

  آثار تاریخی:

قبرستان تاریخی فال:

در این قبرستان سنگ نوشته های بسیار قدیمی و زیبا به شکل صندوق و تابوت مربوط به قرون هشتم تا یازدهم هجری و گنجینه ای از خطوط کوفی، تزئینی، ثلث با کتابخانه استادانه موجود است.

از دیگر آثار تاریخی می توان به خانهء گبری در شمال مهر، چاه دربی واقع در شهر، روستای قلعه سید، امامزاده محمد در تنگ خوزی، قبرستان قدیمی خوزی که سنگ قبرهایی مربوط به 700 سال قبل در ان وجود دارد، قلعه شلدان، قبرستان قدیمی زیغان، قناتهای واقع در تنگ مهر، فاریاب، خوزی، صادره، جایشورشول و زیغان نام برد که مربوط به دوره ساسانیان می باشد. برجهای نگهبانی واقع در شهر مهر وروستاهای صادره و فاریاب، قبرستان شاه محمد واقع در سرگاه،  قلعه میر اسماعیل فال و غارهای کله کله و استودانهای خوزی و سنگ چله گاه و حمام شهر وراوی و قلعه تاریخی و آسیاب های قدیمی و تخت پرس  اشاره کرد.

  شغل:

شغل مردم شهرستان در گذشته کشاورزی همچون کشت جو، گندم، عدسی، ذرت، سیب زمینی، لوبیا، خیار، هندوانه، گوجه، بادمجان و انواع سبزیجات بوده است.

تعدادی از مردم نیز به دامپروری می پرداختند و به دلیل همجواری با کشورهای حاشیه خلیج فارس عده ای نیز به کار تجارت از طریق دریا مشغول بودند.

     مراسم سوگواری:

مراسم سوگواری و مناسبتهایی که ویژهء عزاداری ائمه معصومین و امامان (ع) می باشد در شهرستان مهر برگزار می گردد و از شیوه و متدهای خاص بهره می گیرد بطوریکه اجرای چنین مراسم هایی جزء  سنت و فرهنگ اصیل مردم این منطقه می باشد. سنت مردم در ایام ماه محرم به این صورت است که در روز اول ماه محرم اکثریت قریب به اتفاق مردم به نشانه ماتم سرور شهیدان، امام حسین (ع) لباس مشکی به تن می کنند و از اول محرم تا سیزدهم در حسینیه ها و تکایا شرکت فعال دارند و جلسات عزاداری و سوگواری و نیز مجالس روضه خوانی به پا می کنند و به مدیحه سرایی می پردازند و هر شب و ظهر به سوگواری شام و نهار می دهند همچنین در ایام فاطمیه، اربعین حسینی و با شهادت هر کدام از ائمه معصومین و امامان، مجالس روضه خوانی تشکیل می دهند.

                موقعیت جغرافیایی و اقلیمی:

شهرستان مهر با مساحت 2354 کیلومتر مربع بین مدارهای 52 درجه و 45 دقیقه عرض شمالی و 27 درجه و 42 دقیقه عرض جنوبی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است و در منتهی الیه جنوبی استان فارس در فاصله 500 کیلومتر از مرکز استان واقع گردیده است. از غرب به شهرستان جم و ریز در استان بوشهر، از شمال و شرق به شهرستان لامرد و از جنوب به منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی منتهی می شود. از لحاظ تقسیمات کشوری این شهرستان دارای چهار بخش و هشت دهستان، 3 شهر و 123 روستا می باشد. از لحاظ زمین شناسی و توپوگرافی این شهرستان بر روی یک دشت ساختمانی واقع شده که مشال و جنوب آنرا 2 رشته کوه موازی احاطه کرده است، ارتفاع این کوههای نسبتاً بریده و فرسیاش یافته زیاد نیست و از مارن های آهکی، گچی و نمکی و ماسه ای با شیب 50 تا 70 درصد تشکیل شده است و  آب و هوای منطقه بیابانی و گرم و خشک است که قسمتهای وسیعی از خاک ایران از جمله جنوب فارس را شامل می شود. متوسط درجه حرارت بدست امده با در نظر گرفتن موقعیت ارتفاعی و مختصات جغرافیایی حداکثر 50 درجه و حداقل تا صفر درجه سانتی گراد متغیر بوده است. متوسط رطوبت 42 درصد است که از اواخر خرداد به مدت 45 تا 60 روز تا سطح 90 درصد در نوسان می باشد.

میزان بارندگی طبق آمار 10 ساله 298 میلی متر برآورد شده که از سالی به سال دیگر متغبر است و شدت اسن تغییر نیز زیاد می باشد، سرعت وزش باد در منطقه بین 5 تا 7 کیلومتر در ساعت به مدت 75 روز از سمت جنوب به سمت شمال شرقی است که از جکله ان می توان به بادهای موسمی اشاره کرد.

           آبهای سطحی و زیرزمینی:

عمدهء آبهای شهرستان مهر مربوط به دو رودخانه شور مهران و دارالمیزان می باشدف این دو رودخانه دائمی نبوده و در قسمت اعظم سال خشک هستند و در مدت کوتاهی از سال به صورت سیلابی جربان دارند. این دو رودخانه با عبور از تشکیلات گچی و نمکی کیفیت آنها به شدت تنزل می یابد و شور می شوند و برای کشاورزی مناسب نمی باشند. آبهای زیر زمینی بوِیژه چاهها و قناتها سهم عمده ای در تامین آب برای بخشهای مختلف کشاورزی بر عهده دارند.

رودخانه شور مهران از کوههای بالای گله دار در غرب شهرک امام سرچشمه گرفته و با جهت غربی شرقی پس از عبور از شهرستان مهر وارد شهرستان لامرد شده و پس از عبور از شهرستان بستک در استان هرمزگان در نزدیکی بندر خمیر به خلیج فارس می ریزد. رودخانه دارالمیزان نیز پس از ورود به شهرستان فیروزآباد در دهستان دژگاه به رودخانه مند وارد و از این طریق در حدفاصل بندر گنگان و بوشهر به خلیج فارس می ریزد.

      وضعیت فرهنگی و اجتماعی:

       ویژگیهای جمعیتی بر اساس جدیدترین آمار

جمعیت شهرستان:               62300          نفر

درصد جمعیت روستایی:       64%

درصد جمعیت فعال:            76%

نرخ بیکاری:                       2/10 %

نرخ باسوادی:                      84%

شهرستان مهر

تقسيمات شهرستان مهر

شهرستان مهر به چهار بخش و 3 شهر گله دار ، مهر و وراوي و 8 دهستان و 114 آبادي تقسيم شده است.

ويژگيهاي شهرستان مهر و شهرهاي تابعه